|
Les 19: Miniplantjes |
||||
| Mossen stellen meestal niet veel eisen aan hun omgeving. De meeste mossen houden van vochtige plekjes. Daarom staan er zoveel in het bos.
Sommige soorten groeien echter het liefst op droge plekjes. Het duinsterretjesmos b.v. groeit gewoon in het zand. Het ene moment is het daar steenkoud en kort daarop snikheet. Na een regenbui zakt het water snel weg in het kale zand.
Een knappe plant die daar blijft leven. Veel 1. mossen groeien op stenen. Dat is ook al geen makkelijke plaats om te leven. Want uit stenen kun je moeilijk voedsel halen. Mossen groeien op plaatsen waar de stenen verweerd zijn. Er zitten dan
allerlei kuiltjes en scheurtjes in de steen. De wind en het regenwater laten in die kuiltjes en
scheurtjes van alles achter. Zo komt er stof, zand en zelfs humus in terecht. En al is het maar weinig, voor een jong mosplantje is het genoeg. Mossen groeien heel langzaam, soms maar enkele milimeters per jaar. De meeste mossen hebben kleine blaadjes.
Zij worden bladmossen genoemd. Een heel bekende soort is het 2. gewone haarmos . Deze soort vind je veel in donkere, vochtige bossen.
|
Op natte en zure plekken vind je vaak veenmos. Veenmos is net een spons: het kan heel veel water opzuigen. Het groeit van boven steeds verder aan, en van onderen sterft het af.
Ieder mosje komt uit een doosje. Dat klinkt raar, maar het is echt zo. Aan mossen groeien geen bloemen. Hoe goed je ook kijkt, je zult ze niet vinden. Wat je soms wel ziet, zijn kleine steeltjes met knopjes erop. Dat zijn geen bloemknopjes, maar sporendoosjes. We noemen ze sporenkapsels.
Daar zitten honderden sporen in. Sporen zijn piepkleine korreltjes die gemakkelijk door de wind kunnen worden meegenomen. Uit een spore kan een nieuw mosplantje ontstaan. Maar dan moet de spore wel op een geschikt plekje terecht komen. Misschien heb je op betonnen paaltjes wel eens gele plakken gezien.
Dat is een 3. korstmos . Van dichtbij lijken het kleine korstjes. Korstmossen zijn geen mossen. Ze hebben geen bladeren, maar ook geen stengels of wortels. Ze bestaan uit een schimmel en en alg die met elkaar samenwerken. Ze worden er beide beter van.
|
Een schimmel kan, net als een paddestoel, zelf geen voedsel maken.
Hij heeft geen bladgroenkorrels. 4. Algen of 5. wieren kunnen wel voedsel maken, want zij hebben bladgroenkorrels. Bij korstmossen eet de schimmel lekker mee. In ruil daarvoor zitten de algen veilig opgeborgen tussen de schimmeldraden. Bovendien geeft de schimmel op zijn beurt water en andere stoffen aan de alg. Op die manier leven de twee planten
samen. Korstmossen groeien op allerlei plaatsen. Sommige groeien het liefst op hout. De stam van een boom kan grijs zien van de korstmosjes. Ook op dode takken kun je ze vinden. In dennenbossen en op heidevelden groeit het bekertjesmos. Rendiermos of IJslands mos is ook een soort bekertjesmos. Het groeit vooral op de toendra's in Noord-Europa. Rendieren leven ervan. Dit mooie, witte. struikachtige mos wordt gebruikt in kerststukjes. Het is ook prima tegen hoest en longontsteking.
Bovendien wordt het in parfums gebruikt. Veel korstmossen voelen zich thuis op stenen. Soms zie je ze zitten als grote gele pannenkoeken. Ze zijn dan wel oud, want korstmossen groeien maar langzaam: enkele millimeters per jaar. Eraf peuteren gaat niet gemakkelijk. Korstmossen kunnen zich ook goed op stenen vasthouden. In stenen zitten namelijk
heel kleine gaatjes. Daarin groeien de draadjes van de schimmel. Korstmossen zijn erg gevoelig voor vervuilde lucht. Ze kunnen niet tegen fabrieksrook of uitlaatgassen van auto's. Op sommige plaatsen in Nederland is de lucht zo vuil, dat er bijna geen korstmossen meer groeien. Korstmossen kunnen ons dus waarschuwen als het mis gaat met de lucht.
Ze werken als een soort alarmsysteem.
|
||
