|
Les 24: Als de kat van huis is....... |
||||
| Huismuizen zijn knaagdieren, net als ratten, hamsters en eekhoorns.
Knaagdieren doen hun naam eer aan, want knagen kunnen ze! Hun gebit is er helemaal op gebouwd. Ze hebben vier grote snijtanden, twee boven en twee onder. Die knaagtanden
zijn net vlijmscherpe beiteltjes. Knaagdieren krijgen er de hardste materialen mee kapot. Door al het knagen slijten de snijtanden af. Toch worden ze niet korter, want
de snijtanden blijven aan de onderkant doorgroeien. Bovendien slijpen de tanden elkaar steeds bij, doordat ze precies tegen elkaar passen. Knaagdieren hebben geen hoektanden,
maar wel kiezen. Daarmee wordt het afgeknaagde eten fijngemalen voordat het wordt doorgeslikt. Knaagdieren hebben een bijzondere bovenlip. Het lijkt alsof die in tweeen
is gesplitst. De snijtanden liggen precies in het midden. We noemen dat een hazelip . Zo'n lip zit niet in de weg als er geknaagd wordt. Knaagdieren vind je
eigenlijk overal. In het bos, op akkers en bij het water. Sommige leven graag in de buurt van mensen, andere soorten gaan ons liever uit de weg. De meeste knaagdieren zijn
verzot op zaden, vruchten, wortels en stengels van planten. Naar dat soort voedsel hoeven ze meestal niet ver te zoeken. Dat is immers haast altijd wel ergens in de buurt
te vinden. Knaagdieren vormen zelf een geliefd voedsel voor roofdieren. Ze hebben veel vijanden en zijn buiten hun nest nooit veilig. Daar is het dus oppassen geblazen,
want overal loert het gevaar.
|
Knagers hebben daarom bijzonder goede zintuigen en kunnen snel lopen. Toch zijn
heel wat knaagdieren het haasje, en verdwijnen door het keelgat van roofdieren. Gelukkig worden er ook veel jonge knagertjes geboren. Vooral muizen kunnen zich heel snel
vermeerderen. Een veldmuismoeder kan in een jaar tientallen jongen grootbrengen. Ze is alweer in verwachting als er nog jonge muisjes in het nest liggen. Maar goed dat er
torenvalken en uilen zijn. Anders zou er al gauw een muizenplaag ontstaan. Over knaagdieren wordt heel verschillend gedacht. Sommige soorten worden als huisdier gehouden. Denk maar eens
cavia's en hamsters. Andere knaagdieren zijn veel minder welkom. Huismuizen worden bestreden met vallen en vergif. En van ratten moeten we helemaal niets hebben. De meeste mensen vinden dat maar
enge, vieze beesten. Eigenlijk is dat onzin. Ratten zijn niet eng, want ze zullen niemand zomaar aanvallen. En vies zijn ze evenmin, ze wassen zich vaker dan wij. Bovendien zijn het slimme diertjes.
Je kunt ze zelfs heel goed als huisdier houden.
|
In ons land komen zwarte en bruine ratten voor. Ze horen hier geen van beiden thuis, want ze komen eigenlijk uit warme landen.
Als verstekelingen op schepen zijn ze in Europa terechtgekomen. Bruine ratten leven het liefst in de buurt van water. Ze komen voor in sloten, riolen en kanalen. Daarom worden ze ook wel waterratten genoemd. De bruine ratten leven in groepen
en maken hun holen in de grond. Zwarte ratten zie je minder vaak. Het zijn landdieren, zwemmen doen ze niet graag. Ze zoeken warmere plekjes op, waar veel te eten is. Daarom leven ze vooral in boerenschuren en grote pakhuizen. Ratten zijn geen echte planteneters,
ze lusten ook vis of vlees. Ratten kunnen erg lastig zijn. Er komt heel wat van ons voedsel in hun maag terecht. Bovendien bederven ze nog al wat voedsel door er aan te knagen. Ratten knagen aan alles wat ze tegenkomen. Daardoor worden ook waterleidingbuizen, telefoonkabels
en zelfs elektriciteitsleidingen kapot gemaakt. Bovendien brengen ratten besmettelijke ziekten over. Zwarte ratten stonden vroeger bekend als pestratten. Ze brachten een gevaarlijke ziekte over: de pest. Deze ziekte bedreigd ons nu niet meer. Maar vroeger zijn er in ons land duizenden
mensen aan gestorven. Ratten en muizen richten heel wat schade aan. Daarom worden ze schadelijke dieren genoemd. Toch kun je daar niet alleen de knaagdieren de schuld van geven.
De mensen zorgen immers voor de plekken waar ze kunnen leven. Denk maar aan grote vuilnisbelten, oude riolen en andere plekjes waar ze het naar hun zin hebben.
Eigenlijk hebben de mensen er dus zelf voor gezorgd dat er zoveel ratten en muizen zijn. Als we die plekken opruimen, goede huizen bouwen en ons voedsel veilig opbergen, hebben we van de knaagdieren geen last meer.
|
||
